|

НАСИЛСТВОТО ВРЗ ЖЕНИТЕ НЕ Е ИЗОЛИРАН СЛУЧАЈ: СЕДУМ УБИЕНИ ЖЕНИ, НАД 1.100 ЖЕНИ ЖРТВИ НА СЕМЕЈНО НАСИЛСТВО – КАДЕ ПОТФРЛАМЕ КАКО ОПШТЕСТВО?

Последниот случај во Охрид, во кој 26-годишна девојка беше брутално претепана од својот партнер, повторно го отвори прашањето за безбедноста на жените, институционалната заштита, но и за вредностите што ги градиме во семејството и ги пренесуваме на идните генерации.

Случајот од Охрид, во кој 26-годишна девојка се здоби со тешки телесни повреди по физичкиот напад од нејзиниот 31-годишен партнер, е уште еден сериозен аларм за размерите на насилството врз жените и потребата од поефикасна заштита на жртвите.

Според информациите од Министерството за внатрешни работи, нападот се случил на 15 ноември, околу 2 часот по полноќ. По претходна расправија во домот, која продолжила во автомобилот, мажот физички ја нападнал девојката. Насилството продолжило и откако го запрел возилото, при што таа изгубила свест. Повредената била пренесена во болница во Охрид, а потоа и во Специјалната болница „Св. Еразмо“, каде што ѝ биле констатирани тешки телесни повреди.

Против осомничениот е поднесена кривична пријава за „тешка телесна повреда“, а судот му определил мерки на претпазливост.

Овој случај не може да се разгледува само како уште еден инцидент во полициската хроника. Тој се случува во период кога статистиката за семејното насилство во земјава покажува загрижувачки размери.

Седум убиени жени од почетокот на годината

Според податоците објавени од Македонската радио-телевизија на 28 септември 2026 година, од почетокот на годината до тој момент, седум жени во Македонија биле убиени од партнер или член на семејството.

Преку механизмот „Femicide Watch“ биле разгледани 92 случаи, од кои 43 биле класифицирани како фемицид или обид за фемицид.

Овие податоци повторно го наметнуваат прашањето колку од трагедиите можеле да бидат спречени доколку предупредувачките знаци биле навреме препознаени и доколку институциите реагирале соодветно.

Фемицидот најчесто не е изолиран чин без претходна историја. Зад него може да стојат закани, контрола, психичко и физичко насилство, пријави и предупредувања кои бараат сериозен институционален одговор.

Над 1.100 жени жртви на семејно насилство за девет месеци

Дополнителна загриженост предизвикуваат и податоците на МВР за периодот од јануари до септември 2026 година.

Во тој период биле регистрирани 1.337 кривични дела од областа на семејното насилство, со 1.433 евидентирани жртви. Од нив, 1.144 биле жени.

Регистрирани биле и 3.869 пријави за семејно насилство, во кои биле евидентирани 3.961 жртва, од кои 2.567 жени.

Овие бројки не се само статистика. Зад секоја од нив стои човечка судбина, жена која можеби со години живее во страв, жена која бара помош, жена која се надева дека некој ќе ја слушне и ќе ја заштити.

Институционалната заштита не смее да дојде предоцна

Прашањето што се наметнува по секој ваков случај е дали постојните механизми за заштита се доволно ефикасни и дали институциите успеваат да реагираат пред насилството да ескалира.

Заштитата на жените не треба да се сведува само на постапување откако ќе се случи физички напад. Таа мора да вклучува навремено препознавање на ризикот, сериозно постапување по секоја пријава, соодветна процена на опасноста, институционална поддршка и реална безбедност за жртвите.

Не е доволно да се реагира откако некоја жена ќе заврши во болница. Неопходно е да се дејствува пред да биде предоцна.

Подеднакво важно е и општеството да престане да ја бара вината кај жртвата – зошто не заминала, зошто не пријавила или зошто останала во насилна врска. Одговорноста за насилството е кај оној што го врши, а обврска на институциите е да обезбедат заштита.

Воспитувањето започнува дома – да ги научиме синовите да почитуваат, а ќерките да не трпат насилство

Но, борбата против насилството врз жените не започнува само во полициските станици, судовите и институциите. Таа започнува многу порано – во семејството, во домот, во начинот на кој ги воспитуваме децата и во вредностите што им ги пренесуваме.

Мораме да се запрашаме какви генерации воспитуваме и какви пораки им испраќаме на нашите деца. Дали ги учиме момчињата дека жената заслужува почит, дека љубовта не значи поседување, дека љубомората не е доказ за љубов и дека ниту една расправија не дава право на насилство? Дали ги учиме девојчињата дека имаат право на сопствен избор, достоинство, слобода и живот без страв?

Тие што денес ги претепуваат, понижуваат и малтретираат жените, исто така се нечии деца. Некој ги родил, некој ги воспитувал, некој им ја посакувал среќата. Но, исто така, секоја жена што денес е жртва на насилство е нечие дете. Таа е нечија ќерка, сестра, мајка, пријателка. Таа е нечија гордост, нечија надеж, нечие најмило. И пред сè, таа е човек кој заслужува да живее без страв.

Затоа воспитувањето не смее да биде според двојни стандарди. Не е доволно само да им кажуваме на ќерките да внимаваат со кого се дружат, каде одат и како се однесуваат. Мораме да ги воспитуваме и синовите да не повредуваат, да не контролираат, да не понижуваат и никогаш да не ја користат физичката сила како средство за докажување моќ.

На синовите треба да им покажеме дека вистинската сила е во самоконтролата, почитта и одговорноста, а на ќерките дека никогаш не треба да ја жртвуваат сопствената безбедност за да задржат некого покрај себе.

Училиштето, семејството и општеството имаат заедничка одговорност да создаваат генерации кои ќе знаат што значат љубовта, почитта, еднаквоста и ненасилната комуникација.

Не сакаме да воспитуваме ќерки кои ќе учат како да преживеат во насилни врски. Сакаме да воспитуваме синови кои никогаш нема да помислат дека имаат право да повредат жена.

Љубовта не се докажува со контрола, закани и удари. Љубовта се докажува со почит, разбирање и сигурност. А тоа е лекција што секое дете треба да ја научи уште од дома.

Не е доволно да реагираме по секоја нова трагедија

Случајот од Охрид уште еднаш потсетува дека насилството врз жените не е приватна работа и не смее да биде тема за која се зборува само кога некоја жена ќе заврши во болница или ќе го загуби животот.

Потребни се конкретни мерки, одговорни институции, ефикасна превенција, сериозно образование и општество кое нема да го оправдува насилството под никакви околности.

Зад секоја статистика стои човечка судбина. Зад секој број стои жена која има право на достоинство, слобода и живот без страв.

Седум убиени жени се седум трагедии премногу. Над илјада жени жртви на семејно насилство се повеќе од доволна причина за сериозно преиспитување на системот за заштита.

Прашањето веќе не е дали имаме проблем со насилството врз жените. Податоците и секојдневните случаи јасно покажуваат дека имаме.

Прашањето е колку брзо и колку сериозно ќе почнеме да го решаваме.

Затоа што ниту една жена не треба да се плаши за сопствениот живот во врска во која треба да се чувствува сакано и безбедно. А ниту едно дете не треба да порасне верувајќи дека насилството е начин да се покаже љубов или моќ.

Благица Цветкоска

Слични Објави