Повеќе од 50.000 жени годишно се убиени од нивните партнери… – ФЕМИЦИДОТ НЕ Е ПРИВАТЕН ПРОБЛЕМ, ТУКУ СИСТЕМСКИ НЕУСПЕХ

Со силна и недвосмислена порака дека ниеден фемицид не претставува изолиран инцидент или приватен семеен проблем, туку трагичен краен исход на долготрајно родово базирано насилство, во македонското Собрание денеска започна Регионалната конференција за фемицид во Југоисточна Европа.

На настанот што собра политички претставници, правни експерти и претставници на граѓанскиот сектор од регионот, беше истакнато дека општеството предолго го релативизирало и игнорирало овој проблем, наместо навреме да го спречи.

Страшна статистика што бара итна реакција

Преку видеопорака до присутните се обрати генералниот секретар на ОБСЕ, Феридун Синирлиоглу, кој потенцираше дека насилството врз жените не е само едно од најтешките кршења на човековите права, туку и директна закана за колективната сигурност.

„Според податоците на Обединетите нации, секоја година повеќе од 50.000 жени и девојки се свирепо убиени од своите партнери или членови на семејството. Овие цифри доволно го кажуваат фактот дека превенцијата и заштитните механизми сè уште не се ефикасни како што треба да бидат,“ порача Синирлиоглу, додавајќи дека ОБСЕ ги удвојува напорите за борба против фемицидот и промовирање добри практики. Тој ги издвои извештајот за фемицид од март 2025 година, како и поддршката за иницијативата Femicide Watch, каде што Северна Македонија има претседавачка улога.

На глобалната црна статистика се осврна и потпретседателката на Собранието, Весна Бендевска, посочувајќи дека во 2024 година се нотирани 83.000 жртви жени и девојчиња, од кои дури 50.000 биле убиени од нивниот интимен партнер или друг член на семејството.

„Тоа значи дека секој ден во просек по 137 жени и девојчиња биле убиени од некого во семејството или од најблиската околина. Статистиката е поразителна. Во најголем број случаи, убиството е само крајна точка на континуирано насилство на кое му претходеле закани, демнење, контролирачко поведение и други предупредувачки знаци,“ истакна Бендевска.

Од добри закони до реална заштита на терен

Учесниците на конференцијата оценија дека земјите од Југоисточна Европа постигнале напредок во зајакнувањето на кривичното законодавство, но предупредија дека добриот закон на хартија сам по себе е недоволен ако затајува неговата примена.

Бендевска потсети на клучните чекори што ги има преземено Македонија на овој план:

• Ратификација на Истанбулската конвенција (2017): Со што оваа меѓународна рамка стана дел од домашниот правен поредок.
• Закон за спречување и заштита од насилство врз жените (2021): Воспоставување законски механизми за превенција и заштита.
• Измени во Кривичниот законик (2023): За првпат е воведен концептот на родово базирано насилство за експлицитно препознавање на родовата димензија на овие убиства.
• Развој на Femicide Watch механизам: Систематско следење на случаи и судски постапки со цел детектирање на институционалните пропусти.

Позивот за акција: Парламентите мора да обезбедат средства

Потпретседателката на Собранието подвлече дека улогата на парламентите не завршува со гласањето на законите. Преку надзорната и буџетската функција, законодавниот дом мора да обезбеди доволно материјални и финансиски ресурси за законите реално да функционираат на терен.

„Фемицидот е огледало на затајување на одговорноста и на поединечен и на севкупен план, тоа е црна слика на модерното општество. Време е за акција. Ваквите размени на знаења и искуства мора да придонесат за менување на оваа црна статистика,“ заклучи Бендевска на отворањето на конференцијата.