Ревизија укажува на пропусти во ТИРЗ, дел од наодите и за Прилеп

Државниот завод за ревизија (ДЗР) објави соопштение за медиуми во кое се презентирани наодите од извршената ревизија на успешност на Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони (ДТИРЗ), при што се утврдени низа системски слабости во планирањето, управувањето и користењето на јавните средства и инфраструктурата во технолошките индустриски зони низ државата.

Според ревизорскиот извештај, и покрај значителните државни инвестиции во изградба и развој на зоните, дел од површините и објектите не се ставени во функција, а постојат и сериозни недостатоци во стратешкото и финансиското планирање, што го доведува во прашање постигнувањето на целите за економски развој и привлекување странски и домашни инвестиции.

Големи површини надвор од функција

Ревизијата покажува дека од вкупно расположливите површини со кои управува ДТИРЗ, 287 хектари не се функционално искористени ниту дадени под закуп. Особено загрижува фактот што седум од вкупно 16 технолошко-индустриски развојни зони, со површина од 203,5 хектари, воопшто не се ставени во функција, како и една индустриска зона од 3,2 хектари.

Ова, според ДЗР, укажува на недоволна анализа на реалните потреби, слабости во долгорочното планирање и отсуство на ефикасни механизми за следење на резултатите од инвестициите.

Милионски инвестиции без амортизација

Дополнително, ревизорите утврдиле дека инвестиции во износ од 4.243.216 илјади денари, односно околу 69 милиони евра, и натаму се евидентираат како „средства во подготовка“, иако дел од објектите веќе се користат. Поради тоа, овие средства не се амортизираат, што има директно влијание врз реалната финансиска состојба и отчетноста на ДТИРЗ.

Според ДЗР, ваквата состојба претставува финансиски ризик и укажува на потребата од подобро управување со капиталните инвестиции и навремено ставање на објектите во употреба согласно законските прописи.

Доцнење со стратешките документи

Во извештајот се нотира и дека Тригодишната инвестициска програма на ДТИРЗ е донесена со значително доцнење, дури во декември 2024 година, иако се однесува на периодот 2025–2027. Ова, според ревизорите, ја намалува ефикасноста на планирањето и го отежнува навременото спроведување на предвидените активности.

Неправилности во јавните набавки

Ревизијата идентификува и недоследности во планирањето и спроведувањето на јавните набавки, вклучително и користење на високи авансни плаќања без соодветни економски анализи и обезбедување. Во дел од договорите, ревизорите констатирале недостатоци во проектната документација, нејасно дефинирани обврски и ризици за ДТИРЗ во случај на непочитување на договорните услови.

Посебен осврт: ТИРЗ Прилеп

Наодите од ревизијата се однесуваат и на ТИРЗ Прилеп, која е дел од мрежата на технолошко-индустриски развојни зони во државата. Според ДЗР, зоната во Прилеп се соочува со предизвици поврзани со целосното искористување на инфраструктурата и реализацијата на развојниот потенцијал.

Недоволното ставање во функција на зоната, како и слабостите во планирањето, имаат директно влијание врз локалниот економски развој, можностите за нови инвестиции и отворањето работни места во Прилеп и Пелагонискиот регион. Ревизорите укажуваат дека без јасна стратегија и поефикасно управување, зоната нема да ги исполни очекувањата за поттикнување на индустрискиот и економскиот раст.

Утврдени се недоследности во процесот на планирање на јавните набавки и реализација на склучените договори. За изведба на објекти за времено сместување и амбуланта за прва помош, детски градинки и складишта со пратечки содржини (паркиралишта) во ТИРЗ Скопје 1 и ТИРЗ Скопје 2, и објекти за времено сместување, детски градинки и складишта со пратечки содржини (паркиралишта) во ТИРЗ Штип и ТИРЗ Прилеп, по принцип „клуч на рака“, во 2023 година склучен е договор со
вкупна вредност од 1.781.800 илјади денари со ДДВ, односно 28.972.357 евра.

Потреба од итни системски подобрувања

Во заклучокот, Државниот завод за ревизија нагласува дека утврдените состојби укажуваат на системски слабости во работењето на ДТИРЗ и дека е неопходно да се преземат мерки за подобро планирање, зголемена транспарентност и поефикасно користење на јавните средства.

Ревизорите препорачуваат унапредување на управувањето со инвестициите, навремено донесување на стратешките документи и засилен надзор над јавните набавки, со цел технолошко-индустриските зони, вклучително и ТИРЗ Прилеп, да ја исполнат својата развојна улога во интерес на граѓаните и економијата.

 Линк до Конечен ревизорски извештај:
https://dzr.mk/…/260113-revizija-na-regularnost-2025…