Дали идните пензионери ќе останат без пензии? – Ревизорскиот извештај повторно ја отвори дебатата за одржливоста на пензискиот систем

Отворањето на дебатата за вториот пензиски столб предизвика нови политички судири меѓу власта и опозицијата. Повод се ревизорските наоди за работењето на ПИОМ и изјавите на премиерот Христијан Мицкоски дека не е сигурен оти вториот столб ќе ги даде очекуваните резултати за сите идни пензионери.

Од една страна, Владата, ПИОМ и МАПАС уверуваат дека пензискиот систем е стабилен и дека средствата во приватните пензиски фондови растат. Според нив, вториот столб останува важен дел од пензискиот систем, а евентуалните реформи би имале цел да обезбедат поголема одржливост и повисока сигурност за осигурениците.

Од друга страна, опозициската СДСМ предупредува дека дефицитот во ПИОМ повторно расте и дека зависноста од државниот буџет се зголемува. Според нив, изјавите на премиерот создаваат неизвесност кај граѓаните кои со години издвојуваат дел од своите придонеси во приватните пензиски фондови.

Ревизорскиот извештај покажува дека приходите од придонеси растат, но не го следат растот на расходите за пензии. Дополнително, ревизијата констатира доцнења во префрлањето на средства кон приватните пензиски фондови и зголемена зависност на ПИОМ од буџетска поддршка.

Сепак, ниту една институција не тврди дека пензиите се доведени во прашање или дека осигурениците ќе останат без своите средства во вториот столб. Главната дилема е дали сегашниот модел ќе обезбеди доволно високи пензии во иднина и какви реформи ќе бидат потребни за да се зачува долгорочната одржливост на системот во услови на стареење на населението и неповолен однос меѓу вработени и пензионери.

Во моментов, дебатата е повеќе насочена кон идните реформи и висината на идните пензии, отколку кон ризик пензиите целосно да престанат да се исплаќаат. Според официјалните уверувања на надлежните институции, исплатата на пензиите останува сигурна, додека политичките партии различно ги толкуваат предизвиците со кои се соочува пензискиот систем.

Наодите од најновиот ревизорски извештај за работењето на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување (ПИОМ) повторно ги актуализираа прашањата за долгорочната одржливост на пензискиот систем и функционирањето на вториот пензиски столб.

Според извештајот, иако приходите од придонеси во 2024 година се зголемиле за 14 проценти, тие не биле доволни за да го следат растот на расходите за пензии. Ревизорите укажуваат дека ПИОМ и натаму значително зависи од трансфери од државниот буџет, кои учествуваат со повеќе од една третина во вкупните приходи на Фондот.

Дополнително, ревизијата евидентирала долг од 136,4 милиони евра за здравствено осигурување на пензионерите, како и нераспределени придонеси кон приватните пензиски фондови во вредност од 42,2 милиони евра. Ревизорите нотираат и доцнења во префрлањето на средствата кон вториот пензиски столб, што отвора прашања за ефикасноста на системот.

Од Фондот за ПИОМ, пак, уверуваат дека финансиската стабилност не е загрозена и дека пензиите редовно се исплаќаат. Од МАПАС исто така посочуваат дека средствата во приватните пензиски фондови континуирано растат и дека приносите се во рамки на долгорочните очекувања.

Иако ревизорскиот извештај не укажува на непосреден ризик за исплата на пензиите, тој посочува на структурни предизвици – растечки расходи, зависност од буџетска поддршка и неповолен однос меѓу осигуреници и пензионери. Токму овие наоди повторно ја отвораат потребата од реформи кои би обезбедиле поголема долгорочна одржливост на пензискиот систем.