Пензионери од повеќе градови низ Македонија денеска се собраа на мирен протест во Прилеп, барајќи линеарно зголемување на пензиите за сите пензионери, без разлика на висината на пензијата што ја примаат. Од собирот беше испратена порака дека по завршувањето на работниот век, секој пензионер треба да има можност за достоинствен живот и еднаков третман пред институциите.

Учесниците изразија незадоволство од системот на процентуално усогласување на пензиите, за кој сметаат дека дополнително ја зголемува разликата меѓу пензионерите со повисоки и оние со пониски примања. Според нив, зголемувањето за ист износ е поправеден начин за подобрување на животниот стандард на најголемиот дел од пензионерската популација.

„Разликата е во основицата, во пензија сме исти“

Пензионерите порачаа дека разликите во платите, работниот стаж и уплатените придонеси веќе се земени предвид при утврдувањето на висината на пензијата. Токму затоа, сметаат тие, дополнителното зголемување треба да биде еднакво за сите.

„Секој што плаќал поголеми придонеси или имал подолг работен стаж, таа разлика веќе ја има во самата основица на пензијата. Но, откако ќе се замине во пензија, и хигиеничарите и лекарите се еднакви и исти пред законот. Затоа тврдиме дека нашето барање е правно издржано“, е пораката што ја испратија учесниците на собирот.

Тие нагласија дека барањето за линеарно зголемување не значи дека треба да се избрише разликата меѓу пензиите, туку дека секој пензионер треба да добие еднаков износ на дополнително зголемување.

Уставниот суд повторно во фокусот на спорот за пензиите

Протестот во Прилеп се одржува во период кога прашањето за линеарното зголемување на пензиите повторно е актуелно и во институциите.

Уставниот суд ја отфрли иницијативата со која беше оспорена законска одредба за линеарно усогласување на пензиите. Според образложението на Судот, оспорената одредба имала времен карактер и се однесувала на точно определен период, по чиј истек престанала да се применува. Поради тоа, постоела процесна пречка Судот да одлучува за нејзината уставност и законитост.

Оваа одлука не треба да се толкува како суштинска оценка дека линеарното зголемување е уставно или неуставно. Судот ја отфрлил иницијативата поради процесни причини, без мериторно да одлучува за оспорената одредба.

Претходно, во јавноста беа изнесени спротивставени аргументи за ваквиот модел. Подносителите на иницијативите сметаа дека со еднаквото зголемување се ставаат во понеповолна положба пензионерите кои во текот на работниот век уплаќале повисоки придонеси. Од друга страна, поддржувачите на линеарниот модел го истакнуваат неговото значење за подобрување на примањата на пензионерите со ниски пензии.

Токму оваа разлика во ставовите ја прави пензиската политика едно од прашањата што бараат сериозна јавна и институционална дебата.

Пензионерите бараат нов закон и конкретни решенија

На собирот во Прилеп беа упатени критики и до Владата, со барање прашањето за зголемувањето на пензиите да не се решава со привремени мерки, туку со долгорочно и системско решение.

Според ставовите изнесени од учесниците, потребно е донесување нов закон за пензиско и инвалидско осигурување, кој ќе обезбеди поголема социјална сигурност и ќе ги земе предвид потребите на различните категории пензионери.

„Правдањето дека Уставниот суд не го дозволува линеарното зголемување не е решение. Потребна е политичка волја и закон што ќе ги заштити сите социјални слоеви“, порачаа пензионерите.

Нивните барања, како што беше нагласено на собирот, не се однесуваат само на висината на пензиите, туку и на можноста постарите граѓани да ги покриваат основните животни трошоци, вклучувајќи ги храната, лековите, сметките и домувањето.

Од Прилеп најавен продолжен притисок

Пензионерите порачаа дека нема да се откажат од барањата за линеарно зголемување и подостоинствен живот. Тие најавија дека, доколку нивните барања не добијат соодветен одговор од надлежните институции, ќе продолжат со активности и протести и во наредниот период.

Мирниот собир во Прилеп уште еднаш го отвори прашањето за тоа како да се воспостави рамнотежа меѓу принципот на пензија заснована врз уплатените придонеси и потребата од социјална заштита на пензионерите со ниски примања.

Пораката на учесниците беше јасна: бараат еднаков износ на зголемување за сите пензионери, законско решение и конкретни чекори за подобрување на нивниот животен стандард.

Останува да се види дали надлежните институции ќе одговорат на овие барања и дали ќе започне поширок дијалог за идниот модел на зголемување и усогласување на пензиите.